Հայկական եկեղեցին Գերմանիայում

Հայ Առաքելական Եկեղեցու Գերմանիայի Թեմը հիմնադրուել է 1991 թուականին Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Վազգէն Ա Վեհափառ Հայրապետի Կոնդակով։ Այն Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի թեմերից մեկն է։

Պատմական ակնարկ

1930-ական թուականներին Գերմանիայում բնակւում էր մօտ 700 հայ։ Այստէղ առաջին հայ հոգեւորականը Գրիգոր վարդապետ Շահլամեանն էր, ով Գերմանիա էր եկել 1922 թուականին՝ որպէս աստուածաբանութեան ուսանող, եւ հովուական աշխատանք սկսել։ Կրթութիւն ստանալուց յետոյ նա հոգ էր տարել տեղաբնակ հայերի մասին, սկզբնական շրջանում Բէռլինից (1926-1945 թթ․), ապա Շտուտգարտից, մինչեւ իր մահը՝ 1952 թուականի փետրվարի 21-ը։ 1945-1948 թուականներին մեկ այլ հայ հոգեւորական՝ Վահան վարդապետ Ասկարեանը, նոյնպես եղել է ծխական հովիւ Շտուտգարտում եւ Էսլինգենում։ Վարդապետ Շահլամեանի մահից հետո՝ մինչև 1965 թուականը, հայութիւնը մնում է առանց ծխական քահանայի։ Այդուհանդերձ, եկեղեցական թեմը գտնւում էր Արեւմտեան Եւրոպայի հայրապետական պատուիրակի իրաւասութեան ներքոյ, որը տեղակայուած էր Փարիզում։ Հայերի խնդրանքով Փարիզից ժամանակ առ ժամանակ հայ հոգեւորական էր ուղարկւում Գերմանիա։

Գերմանիայի Հայոց թեմի ապագայ առաջնորդ Գարեգին արքեպիսկոպոս Պեքճեանը, այն ժամանակ դեռեւս Գարեգին վարդապետը, 1965 թուականին որպէս ուսանող եկել է Գերմանիա եւ մնացել մինչեւ 1972 թուականը։ Այս ընթացքում, Արեւմտյան Եւրոպայի հայրապետական պատուիրակի համաձայնութեամբ եւ տեղի հայութեան խնդրանքով, պատարագ է մատուցել Քէօլնում, Շտուտգարտում, Համբուրգում, Ֆրանկֆուրտում եւ Գերմանիայի մի շարք այլ քաղաքներում։ Այդ ընթացքում, ինչպէս նաեւ դրանից յետոյ Վիեննայի Մեսրոպ վարդապետ Գրիգորեանը յաճախ էր Գերմանիա այցելում եւ պատարագներ մատուցում, որոնք հիմնականում տեղի էին ունենում Բէռլինում։ Այս ժամանակայատուածում Գերմանիայում հայերը ստեղծում են իրենց համայնքային կառոյցները։ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Վազգէն Ա.-ի (1955-1994թթ․) հրամանով Գարեգին վարդապետ Ներսիսեանը (այսօր Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս) 1975 թուականին գալիս է Գերմանիա եւ ստանձնել հայութեան հովուական աշխատանքը մինչեւ 1978թ․։ Նրանից յետոյ Գերմանիա է գալիս Յակոբ վարդապետ Գըլընճեանը (այսօր արքեպիսկոպոս, Ուրուգվայի հայոց եկեղեցու առաջնորդ), ով 1978-1983 թուականներին հոգ է տանում տեղի հայկական համայնքների մասին։

1980 թուականի յունուարի 2-ին Վազգէն Առաջինը Հայրապետական Կոնդակով Գերմանիայում գտնուող հայկական թեմերը ներառում է Վիեննայում տեղակայուած Կենտրոնական Եվրոպայի (Ավստրիա, Գերմանիա, Սկանդինավյան երկրներ) նոր ուղարկուած հայրապետական պատուիրակի իրավասության ներքոյ։ Այդ ժամանակուանից Գերմանահայութեան համար իրենց հովուական ծառայութիւնն են մատուցել Տ․ Վազգէն վարդապետ Թաթոյեանը (1980–1984 թթ.), Տ․ Դաւիթ եպիսկոպոս Սահակեանը (1983–1985 թթ.), Տ․ Յակոբ վարդապետ Գեուկչեանը (1986–1998 թթ․), Տ․ Կոմիտաս վարդապետ Յովնանեանը՝ (1998թ.)։

Հայրապետական Կոնդակով 1992 թվականին Վազգէն Ա Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը հիմնում է թեմ Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությունում՝ Գարեգին արքեպիսկոպոս Պեքճեանի գլխաւորութեամբ, որի նստավայրը Քէօլնում էր։ Նրա հետ միասին ծառայում էին եւս հինգ հոգեւորականներ։ Բացի թեմից, Գերմանիայում գործում էին նաեւ այլ՝ շուրջ 20 մշակութային եւ շուրջ 15 եկեղեցական միութիւններ կամ ծխական համայնքներ։ Վերջիններս ենթակայ էին Գերմանիայի հայոց թեմին, որը կազմակերպում էր նրանց համագործակցութիւնը։ Կազմվում է թեմական մօտեցում՝ հիմնուելով Հայ Եկեղեցու կանոնակարգի և ժողովրդավարական կառավարման վրա։

2018 թվականի յունուարին՝ Գարեգին արքեպիսկոպոս Պեքճեանի հանգստի կոչուելուց յետոյ՝ 2018 թուականի ապրիլի 15 Քէօլնում՝ թեմական պատուիրակների արտահերթ ժողովում Գերմանիայի Հայոց թեմի նոր առաջնորդ է ընտրւում Սերովպէ վարդապետ Իսախանեանը, ով Եպիսկոպոս է ձեռնադրւում 2019 թուականի մայիսի 12-ին։

Պատմական ակնարկ

1930-ական թուականներին Գերմանիայում բնակւում էր մօտ 700 հայ։ Այստէղ առաջին հայ հոգեւորականը Գրիգոր վարդապետ Շահլամեանն էր, ով Գերմանիա էր եկել 1922 թուականին՝ որպէս աստուածաբանութեան ուսանող, եւ հովուական աշխատանք սկսել։ Կրթութիւն ստանալուց յետոյ նա հոգ էր տարել տեղաբնակ հայերի մասին, սկզբնական շրջանում Բէռլինից (1926-1945 թթ․), ապա Շտուտգարտից, մինչեւ իր մահը՝ 1952 թուականի փետրվարի 21-ը։ 1945-1948 թուականներին մեկ այլ հայ հոգեւորական՝ Վահան վարդապետ Ասկարեանը, նոյնպես եղել է ծխական հովիւ Շտուտգարտում եւ Էսլինգենում։ Վարդապետ Շահլամեանի մահից հետո՝ մինչև 1965 թուականը, հայութիւնը մնում է առանց ծխական քահանայի։ Այդուհանդերձ, եկեղեցական թեմը գտնւում էր Արեւմտեան Եւրոպայի հայրապետական պատուիրակի իրաւասութեան ներքոյ, որը տեղակայուած էր Փարիզում։ Հայերի խնդրանքով Փարիզից ժամանակ առ ժամանակ հայ հոգեւորական էր ուղարկւում Գերմանիա։

Գերմանիայի Հայոց թեմի ապագայ առաջնորդ Գարեգին արքեպիսկոպոս Պեքճեանը, այն ժամանակ դեռեւս Գարեգին վարդապետը, 1965 թուականին որպէս ուսանող եկել է Գերմանիա եւ մնացել մինչեւ 1972 թուականը։ Այս ընթացքում, Արեւմտյան Եւրոպայի հայրապետական պատուիրակի համաձայնութեամբ եւ տեղի հայութեան խնդրանքով, պատարագ է մատուցել Քէօլնում, Շտուտգարտում, Համբուրգում, Ֆրանկֆուրտում եւ Գերմանիայի մի շարք այլ քաղաքներում։ Այդ ընթացքում, ինչպէս նաեւ դրանից յետոյ Վիեննայի Մեսրոպ վարդապետ Գրիգորեանը յաճախ էր Գերմանիա այցելում եւ պատարագներ մատուցում, որոնք հիմնականում տեղի էին ունենում Բէռլինում։ Այս ժամանակայատուածում Գերմանիայում հայերը ստեղծում են իրենց համայնքային կառոյցները։ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Վազգէն Ա.-ի (1955-1994թթ․) հրամանով Գարեգին վարդապետ Ներսիսեանը (այսօր Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս) 1975 թուականին գալիս է Գերմանիա եւ ստանձնել հայութեան հովուական աշխատանքը մինչեւ 1978թ․։ Նրանից յետոյ Գերմանիա է գալիս Յակոբ վարդապետ Գըլընճեանը (այսօր արքեպիսկոպոս, Ուրուգվայի հայոց եկեղեցու առաջնորդ), ով 1978-1983 թուականներին հոգ է տանում տեղի հայկական համայնքների մասին։

1980 թուականի յունուարի 2-ին Վազգէն Առաջինը Հայրապետական Կոնդակով Գերմանիայում գտնուող հայկական թեմերը ներառում է Վիեննայում տեղակայուած Կենտրոնական Եվրոպայի (Ավստրիա, Գերմանիա, Սկանդինավյան երկրներ) նոր ուղարկուած հայրապետական պատուիրակի իրավասության ներքոյ։ Այդ ժամանակուանից Գերմանահայութեան համար իրենց հովուական ծառայութիւնն են մատուցել Տ․ Վազգէն վարդապետ Թաթոյեանը (1980–1984 թթ.), Տ․ Դաւիթ եպիսկոպոս Սահակեանը (1983–1985 թթ.), Տ․ Յակոբ վարդապետ Գեուկչեանը (1986–1998 թթ․), Տ․ Կոմիտաս վարդապետ Յովնանեանը՝ (1998թ.)։

Հայրապետական Կոնդակով 1992 թվականին Վազգէն Ա Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը հիմնում է թեմ Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությունում՝ Գարեգին արքեպիսկոպոս Պեքճեանի գլխաւորութեամբ, որի նստավայրը Քէօլնում էր։ Նրա հետ միասին ծառայում էին եւս հինգ հոգեւորականներ։ Բացի թեմից, Գերմանիայում գործում էին նաեւ այլ՝ շուրջ 20 մշակութային եւ շուրջ 15 եկեղեցական միութիւններ կամ ծխական համայնքներ։ Վերջիններս ենթակայ էին Գերմանիայի հայոց թեմին, որը կազմակերպում էր նրանց համագործակցութիւնը։ Կազմվում է թեմական մօտեցում՝ հիմնուելով Հայ Եկեղեցու կանոնակարգի և ժողովրդավարական կառավարման վրա։

2018 թվականի յունուարին՝ Գարեգին արքեպիսկոպոս Պեքճեանի հանգստի կոչուելուց յետոյ՝ 2018 թուականի ապրիլի 15 Քէօլնում՝ թեմական պատուիրակների արտահերթ ժողովում Գերմանիայի Հայոց թեմի նոր առաջնորդ է ընտրւում Սերովպէ վարդապետ Իսախանեանը, ով Եպիսկոպոս է ձեռնադրւում 2019 թուականի մայիսի 12-ին։

Թեմի մարմինները

Թեմի հիմնական մարմիններն են Թեմական Պատգամաւորական Ժողովը (ԹՊԺ) և Թեմական Խորհուրդը (ԹԽ)։ Թեմի բարձրագոյն խորհրդարանական և օրենսդիր մարմինը ԹՊԺ-ն է։ Բոլոր ծխերն ունեն առնուազն մէկ եւ առաւելագոյնը տասը ընտրուած աշխարհիկ պատուիրակներ: Թիւը կախուած է ծխականների թուից։ Իւրաքանչիւր 50 անդամի համար ընտրւում է մէկ պատուիրակ։ ԹՊԺ-ի անդամ են նաև թեմի առաջնորդն ու հոգեւորականները, սակայն հոգեւորականների թիւը չի կարող գերազանցել ընդհանուրի 10 տոկոսը։ Պատուիրակներն ընտրւում են երեք տարի ժամկետով եւ կարող են վերընտրուել։

Թեմական խորհուրդն իր ութ աշխարհիկ անդամներով թեմի գործադիր մարմինն է։ Առաջնորդն ի պաշտոնէ թեմական խորհրդատուական խորհրդի անդամ է՝ ձայնի իրավունքով։ Թեմական խորհրդակցական խորհրդի անդամներն ընտրւում են ԹՊԺ-ի կողմից երեք տարի ժամկետով եւ կարող են վերընտրուել։ Թեմի առաջնորդն է ԹՊԺ-ի եւ թեմական խորհրդակցական խորհրդի պատուաւոր ատենապետը։

Տեղական մակարդակով ծխերը եւ դաշնային մակարդակով թեմը Քրիստոնեա եկեղեցիների աշխատանքային Խորհրդի (ՔԵԱԽ) Arbeitsgemeinschaft Christlicher Kirchen (ACK) անդամներ են: ՔԵԱԽ-ը էկումենիկ հաստատութիւն է, որտեղ քննարկւում են կրօնական, եկեղեցական եւ սոցիալական հարցերի ու մարտահրաւերների ծաւալուն խնդիրները: Այն նաեւ կազմակերպում է համատեղ էկումենիկ ծառայութիւններ, ժողովներ եւ միջոցառումներ։

Քահանա

Gemeindepfarrer für Ostdeutschland und Berlin

Gemeindepfarrer für Baden-Württemberg

Gemeindepfarrer in Hessen & südl. Rheinland-Pfalz

Gemeindepfarrer für Bayern

Gemeindepfarrer für Norddeutschland

Gemeindepfarrer in Köln und Umgebung

Diakone

Diakon Arman Pilibosjan
Diakon Murat Kabaradjian
Diakon Bedros Garinyan
Diakon Kevork Babasiz
Diakon Hacub Sahinian

Diakon Harutyun Karagülyan
Diakon Garbis Karakavaf
Diakon Simon Halkacioglu
Diakon Kevork Senyar
Diakon Sayat Boyacian

Diakon Ara Öznakasiyan
Diakon Vahe Tascilar
Diakon Grigor Grigoryan
Diakon Heik Kotscharian
Diakon Stephan Haroutunian
Diakon Faskin Ghazaryan

Subdiakone

Arman Süslüyan
Hacik Bilibozoglu
Varujan Demircioglu
Hazaros Güleryan

Dr. Theol. Hacik Gazer
Christopher Bedikian
Avedis Garinyan
Garo Aroyan

Abteilungen

Unterstützen Sie die Armenische Kirche in Deutschland
und ihre Kirchengemeinde vor Ort mit Ihrem Mitgliedsbeitrag.
Ակտիվացիր հիմա:

Unsere Gemeinden

Armenische Hl. Kreuz Kirche
Lerchenberger Str. 48, 73035 GÖPPINGEN

Pfarrbüro & Post:
Armenische Gemeinde Baden-Württemberg e.V.
Lerchenbergerstraße 52, 73035 Göppingen
Tel.: 07161/8084717; Fax: 07161/8084709
E-Mail: bw@dakd.de
www.agbw.org

Armenische Gemeinde Bebra e.V.
c/o Herr Jaraeir Khajo, Vorsitzender
Zum Fischerhof 13
36199 Rotenburg a. d. Fulda
Tel.: 06623 3009539
E-Mail: bebra@dakd.de

Kirche: Epiphanias-Kirche Vilsendorf
Vilsendorfer Straße 230, 33739 Bielefeld

Post: Armenische Gemeinde Bielefeld e.V.
c/o Anayit Turanoglu
Ennigerloherstr. 50, 59302 OELDE
Tel.: 02522/61484; Fax: 02522/8962036
E-Mail: bielefeld@dakd.de
www.armenier-bielefeld.de

Kirche: St. Michaelis
Echternstr. 12, 38100 BRAUNSCHWEIG

Post: Armenische Gemeinde Braunschweig e.V.
c/o Herrn Ohannes KALUSTIAN
Im Emmerfeld 31, 38122 BRAUNSCHWEIG
Tel.: 0531/85137
E-Mail: braunschweig@dakd.de

Kirche: St. Pius Kirche
Willakedamm 6, 28259 BREMEN

Post: Armenische Gemeinde Bremen e.V.
Kirchhuchtinger Landstraße 137, 28259 BREMEN
Tel.: 0421/84001871
E-Mail: bremen@dakd.de

Post: Armenische Gemeinde im Ruhrgebiet (Duisburg) e.V.
c/o Herrn Matevos Davtyan
Schlägelstr. 67, 46045 Oberhausen
Tel:0157/83454518
E-Mail: duisburg@dakd.de

Kirche: Evang. Եկեղեցին
Pfarrstr. 5, 35435 Wettenberg

Post: Armenische Gemeinde Gießen e.V.
c/o Abraham ABRAHAMIAN
Schubertstr. 3, 35440 Linden
Tel.: 06403/71197
E-Mail: giessen@dakd.de
www.a-rm.de

Kirche: Wall.-Niederl. Kirche
Französiche Allee, 63450 HANAU

Pfarrbüro & Post:
Armenische Gemeinde Hessen e.V.
Langstr. 96-98, 63450 Hanau
E-Mail: hanau@dakd.de
www.a-rm.de

Kirche: St. Maria-Kirche
Heidenstraße 1, 77694 KEHL

Post: Armenische Gemeinde Kehl e.V.
Postfach 1126, 77621 KEHL
Tel.: 07851/72821
E-Mail: kehl@dakd.de

Armenische Kirche Surp Sahag-Mesrop
Allensteinerstr. 5, 50735 KÖLN

Post: Armenische Gemeinde Köln e.V.
Allensteiner Str. 5, 50735 KÖLN
Tel.: 0221/32018950
E-Mail: koeln@dakd.de
www.armenischegemeindekoeln.de

Kirche: Altmünsterkirche
Münsterstr. 25, 55116 MAINZ

Post: Armenische Gemeinde Mainz e.V.
c/o Herrn Zaven ASA
Goldbrunnengasse 7-9, 55116 Mainz
Tel.: 0176/3 254 53 05
E-Mail: mainz@dakd.de
www.a-rm.de

Kirche: St. Anna
Damenstiftstr. 1, 80331 MÜNCHEN

Post: Armenische Gemeinde München e.V.
c/o Frau Silva GHOKAS
Ichardinger Str. 45, 81671 München
Tel.: 089/68008180
E-Mail: muenchen@dakd.de

Kirche: St. Bonifatius
Kurt-Schumacher-Str. 3, 56567 NEUWIED

Post: Armenische Gemeinde Neuwied e.V.
Postfach 130206, 56534 NEUWIED
Tel.: 02632/934536
E-Mail: neuwied@dakd.de

Kirche: Christuskirche
Siemensplatz 2, 90443 NÜRNBERG

Post: Armenische Gemeinde Nürnberg e.V.
c/o Frau Dr. Margaret ASSOIAN-LINK
Am Vogelherd 2, 91080 UTTENREUTH
Tel.: 09131/54429, Fax: 09131/54677
E-Mail: nuernberg@dakd.de
www.armenier-nuernberg.de

Armenische Kirche Sb. Harutyun
Alfred-Reinhardt-Str. 8, 06132 HALLE/SAALE

Post: Armenische Gemeinde Sachsen-Anhalt e.V.
Alfred-Reinhardt-Str. 8, 06132 HALLE/SAALE
Tel.: 0345/5163022; Fax: 0345/5163024
E-Mail: halle@dakd.de

Kirche: Luisenkirche
Gierkeplatz 4, 10585 BERLIN-CHARLOT

Post: Armenische Kirchen- und Kulturgemeinde Berlin e.V.
Behaimstr. 22, 10585 BERLIN
Tel.: 030/34508607/8; Fax: 030/34508609
E-Mail: berlin@dakd.de
www.armenierberlin.de

Schreiben Sie uns

[contact-form-7 404 "Nicht gefunden"]